Urząd Gminy w Potworowie
flash_foto_01 flash_foto_02 flash_foto_03 flash_foto_04 flash_foto_05 flash_foto_06 flash_foto_07 flash_foto_08 flash_foto_09 flash_foto_10
Znajdujesz się w: Strona główna / O Gminie / Herb
Wydrukuj stronę Poleć znajomemu
x

Zapraszam do obejrzenia strony Herb - O Gminie - Serwis Informacyjny Urzędu Gminy w Potworowie.

 

Pobierz PDF

Herb

 

 

 

Herb Dębno

 - herb_potworow.jpg

Wczesne zapiski średniowieczne opisują herb Dębno jako krzyż, a w nim łękawica. Barwy herbu oraz położenie łękawicy względem krzyża określa  Długosz (1415 - 1480) w swych Klejnotach, w sposób następujący: "Krzyż biały, pod którym lewym ramieniem biała łękawica, w polu czerwonym".

Ślady historyczne wskazują jednak na to, że początkowo łękawica była umieszczana dowolnie w stosunku do krzyża. Dla przykładu, pieczęć Jana Oleśnickiego, sędziego ziemskiego krakowskiego z 1406 r. ma łękawicę pod prawym ramieniem krzyża. Z kolei na pomniku jego brata Dobiesława z Oleśnicy, wojewody sandomierskiego, zmarłego w 1440 r., a pochowanego w kościele w Siennie, na tarczy umieszczonej u stóp rycerza łękawica znajduje się nad lewym ramieniem krzyża, przy czym na chorągwi, którą na owym nagrobku trzyma św. Zygmunt, ma ona położenie pod lewym ramieniem krzyża.

 - tablica_fundacyjna_12_potworow.pl.png 

Tablica fundacyjna w prezbiterium gotyckego kościoła pw. św. Zygmunta w Siennie

Powyższe przykłady świadczą o tym, że do pierwszej połowy XV w. nie przywiązywano większej uwagi do położenia łękawicy względem krzyża. Teza ta znajduje potwierdzenie również w innych herbach pochodzących z tego okresu.

W kilku rękopisach zachował się herb Dębno jako znak ich właściciela. Liber Privilegiorum vencrabilis ecclesise cathedralis et dioecesis Cracoviensis, powstały po 1445 r. na jednej z kart przedstawia biskupa krakowskiego Zbigniewa Oleśnickiego adorującego Marię z Dzieciątkiem, a obok herb rodowy. Należący do niego Pontyfikał z około 1430 r. również ozdobiono Dębnem.

 - tablica_dziedziniec_12_potworow.pl.png 

Tablica fundacyjna z XV wieku na Dziedzińcu Collegium Maius Uniwersytetu Jagiellońskiego

Wizerunek herbu Dębno wskazuje na co najmniej dwie okoliczności jakie mogły wpłynąć na jego ukształtowanie w momencie powstania. Pierwsza z nich to konflikt Bolesława Krzywoustego ze Zbigniewem, swoim bratem o tron polski, natomiast druga to  wyniesienie comesa Wojsława do godności księcia przez króla Bolesława III Krzywoustego, w dowód jego zasług w konflikcie ze Zbigniewem o tron polski.

Dla wyjaśnienia genezy powstania herbu Dębno może być przydatne zarysowanie historycznego kontekstu w jakim mogło się to dokonać.

Otóż książe Władysław Herman miał dwóch synów, starszego Zbigniewa i młodszego Bolesława. Zbigniew był synem księcia i jego pierwszej żony, córki rycerza z rodu Prawdziców. Małżeństwo to zostało zawarte tradycyjnym zwyczajem słowiańskim i dlatego nie było uznawane przez hierarchię kościelną. Po objęciu przez Władysława Hermana władzy w 1079 r., pod wpływem doradców zawarł on związek małżeński w obrządku chrześcijańskim z księżniczką czeską Judytą. Z drugiego małżeństwa Władysława urodził się jego młodszy syn Bolesław.

Fakt, że w oczach hierarchii kościelnej Zbigniew był nieślubnym synem księcia powodował, iż jego sukcesja po ojcu stanęła pod znakiem zapytania. Początkowo Władysław myśląc o umożliwieniu w przyszłości objęcia władzy przez Bolesława, wysłał swego starszego syna Zbigniewa do jednego z klasztorów w Saksonii. Po kilku latach Zbigniew powrócił jednak na dwór książęcy, a tym samym i na scenę polityczną Polski.

Pod naciskiem comesów Władysław Herman jeszcze przed śmiercią podzielił kraj między synów, zachowując dla siebie władzę zwierzchnią. Zbigniew otrzymał Wielkopolskę, Kujawy, Sieradz i Łęczycę. Z kolei Bolesław objął Małopolskę i Śląsk.

W dniu 4 czerwca 1102 roku umiera Władysław Herman pozostawiając Polskę podzieloną między synów. Staje się to bezpośrednim powodem do walki o tron Polski. Przypuszcza się, że początkowo zwierzchnictwo objął Zbigniew. Z czasem zaczął on jednak tracić pozycję lidera na rzecz Bolesława. W roku 1106 zwolennicy Bolesława oskarżają Zbigniewa o to, że szykuje wojnę przeciwko bratu. Bolesław chcąc ubiec zamiary brata uderza pierwszy zajmując Wielkopolskę. Nieprzygotowany do wojny Zbigniew poniósł klęskę, po której Bolesław zgodził się na to by został on księciem na Mazowszu jako lennik Bolesława.

Jednak knowania Zbigniewa przeciwko bratu nie ustawały. Dlatego w roku 1107 Zbigniew został skazany za zdradę i udał się na wygnanie do Czech. Będąc w Czechach dalej spiskował przeciwko Bolesławowi. W związku z czym, w roku 1112 Bolesław wzywa brata z Czech. Zbigniew przybywa na dwór króla jako udzielny książe czym wzbudza u Bolesława Krzywoustego taki gniew, że tan każe go oślepić, mimo zapewnienia mu uprzednio nietykalności. Wkrótce potem Zbigniew umiera.

Do opisanych zdarzeń nawiązują przekazy historyczne. Kronika Polska (Chronica Polonorum, ok. 1113 - 1116) Galla Anonima nadwornego kronikarza Bolesława Krzywoustego, podaje pewną informację w związku ze sprawą zdrady i wygnania Zbigniewa. Autor Kroniki podaje, że Zbigniew pojmany w obozie polskim, do którego się był zakradł, postawiony został przed sądem, gdzie jeden z comesów wystąpił przeciw niemu z oskarżeniem, a następnie pokonał go w pojedynku. W wyniku tego zdarzenia Zbigniew został skazany na wygnanie, a ów zwycięzca otrzymał od króla w nagrodę całe terytorium, które zwie się Poniec wraz z pełnym prawem książęcym: "totum territorium, quod Ponez dicitur, cum omni iure principali". Miejsce sądu i walki otrzymało stąd nazwę Sędowel lub Sędowoj.

W wyniku owego pojedynku Bolesław Krzywousty zyskał bardzo dużo, faktycznie nie ponosząc większych kosztów. Po stronie uzyskanych korzyści należy wspomnieć pozbycie się konkurenta do tronu. Po stronie kosztów pozostaje nadanie jednemu z comesów tytułu książęcego i obdarzenie go nowym terytorium.

Uzasadnionym jest pytanie, kto mianowicie mógł być owym polskim comesem, który stoczył zwycięski pojedynek ze Zbigniewem.

Źródła historyczne podają, że był nim przedstawiciel rodu Awdańców comes Wojsław, który za swe zasługi został podniesiony do "godności książęcej". Tarcza herbowa Awdańców została wówczas podzielona na cztery pola, a łękawica zajęła miejsce w narożniku lewym dolnym.

Dalszą konsekwencją tego wydarzenia  było powstanie rodu Dębno (Sędowojna), a tym samym herbu Dębno.

Urząd Gminy w Potworowie, ul. Radomska 2A, 26-414 Potworów, pow. przysuski, woj. mazowieckie
tel.: 48 671 30 46, 48 671 30 48, fax: 48 671 30 48 wew. 100, email: potworow@potworow.pl, http://www.potworow.pl
NIP: 798 12 77 695, Regon: 000540162
projekt i hosting: INTERmedi@  |  zarządzane przez: CMS - SPI
Poprawny HTML 4.01 Transitional Poprawny arkusz CSS Poprawne kodowanie UTF-8 Strona zgodna z WCAG 2.0 AA
Niniejszy serwis internetowy stosuje pliki cookies (tzw. ciasteczka). Informacja na temat celu ich przechowywania i sposobu zarządzania znajduje się w Polityce prywatności.
Jeżeli nie wyrażasz zgody na zapisywanie informacji zawartych w plikach cookies - zmień ustawienia swojej przeglądarki.
x